O tym, jakie nowe obowiązki związane z opakowaniami będą spoczywać na e-commerce i w jaki sposób sklepy internetowe powinny się do nich przygotować, opowiada prof. Arkadiusz Kawa z ponad 20-letnim doświadczeniem w logistyce i e-commerce.
Agata Blachowska: W sierpniu 2026 r. wchodzą nowe przepisy dotyczące opakowań w e-commerce - jedna z największych zmian w logistyce e-commerce ostatnich lat! Zacznijmy od początku: co jest ich podstawą?
Prof. Arkadiusz Kawa: Podstawą jest Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Packaging and Packaging Waste Regulation - PPWR), które zastępuje dotychczasową dyrektywę 94/62/WE i wprowadza jednolite, bezpośrednio stosowane zasady w całej Unii Europejskiej (UE).
Rozporządzenie to kompleksowo reguluje kwestie opakowań i odpadów opakowaniowych w całej UE - firmy działające w e-commerce muszą się do niego dostosować niezależnie od lokalnych przepisów krajowych. Celem PPWR jest przede wszystkim ograniczenie ilości odpadów opakowaniowych, zmniejszenie zużycia surowców oraz ujednolicenie zasad.
Czyli zmiany dotyczą wszystkich sklepów internetowych?
W praktyce - tak. Nowe przepisy obejmują wszystkich sprzedawców internetowych, którzy wprowadzają opakowania na rynek Unii Europejskiej, czyli pakują i wysyłają produkty do klientów końcowych.
Nie ma znaczenia skala działalności ani rodzaj sprzedawanego asortymentu. Regulacje dotyczą zarówno małych sklepów wysyłających kilka paczek dziennie, jak i dużych platform realizujących tysiące zamówień. Kluczowe jest to, że opakowanie trafia do klienta na terenie UE.
Jakie nowe obowiązki będą mieć sprzedawcy internetowi?
Wśród najważniejszych zmian są:
- Nowe definicje i role podmiotów (m.in. producent, wytwórca) oraz przypisanie odpowiedzialności także w sprzedaży na odległość.
- Wymogi dotyczące ograniczania nadmiarowego opakowania i docelowo „powietrza” w przesyłkach (limity i sposób liczenia).
- Obowiązki dotyczące opakowań wielokrotnego użytku i systemów ponownego użycia oraz cele ponownego wykorzystania (reuse) od 2030 r. (w tym dla opakowań wykorzystywanych w e-commerce).
- Ograniczenia dla określonych formatów opakowań (zakazy i ograniczenia od 2030 r.).
- Etykietowanie i harmonizacja informacji (część szczegółów będzie doprecyzowana aktami wykonawczymi Komisji).
W skrócie, dla e-commerce najczęściej największy wpływ będą miały standardy “mniej opakowania i mniej wypełniacza”, uporządkowanie odpowiedzialności (zwłaszcza cross-border) oraz w perspektywie 2030 r. - cele ponownego wykorzystania.
Zaraz przejdziemy do szczegółów i terminów, ale proszę jeszcze powiedzieć, jaka jest główna idea zmian? Chodzi o ekologię, ujednolicenie rynku, czy jedno i drugie?
Zdecydowanie jedno i drugie. Z jednej strony mamy silny nacisk na ekologię, tj. ograniczenie odpadów, redukcję emisji i racjonalne wykorzystanie surowców. Z drugiej strony PPWR porządkuje rynek, eliminując różnice między krajami UE. Dzięki temu przedsiębiorcy nie muszą dostosowywać się do kilkunastu odmiennych systemów regulacyjnych, co w dłuższej perspektywie ma ułatwić handel transgraniczny.
W zapisach pojawia się pojęcie “pustej przestrzeń” - czym ona jest?
PPWR definiuje „pustą przestrzeń” jako różnicę między całkowitą objętością opakowania zbiorczego, transportowego lub dla handlu elektronicznego a objętością opakowań handlowych znajdujących się w środku.
Z kolei „współczynnik pustej przestrzeni” to stosunek tej pustej przestrzeni do całkowitej objętości opakowania.
To wyjaśnijmy jeszcze “opakowanie jednostkowe”, “opakowanie transportowe” i “opakowanie dla handlu elektronicznego”.
“Opakowanie jednostkowe” to opakowanie handlowe (sales packaging), czyli takie, które stanowi jednostkę sprzedaży dla użytkownika końcowego w punkcie sprzedaży.
“Opakowanie transportowe” (transport packaging) to opakowanie ułatwiające obsługę i transport jednej lub większej liczby jednostek sprzedaży albo ich zestawu, chroniące produkt w transporcie (z wyłączeniem kontenerów transportowych dla dróg, kolei, statków, samolotów).
Natomiast “opakowanie dla handlu elektronicznego” (e-commerce packaging) to opakowanie użyte do dostawy do użytkownika końcowego w sprzedaży przez internet lub za pośrednictwem innych środków sprzedaży na odległość.
Wypełniacz, np. folia bąbelkowa, wlicza się do objętości produkt czy do pustej przestrzeni?
Przestrzeń wypełniona materiałami wypełniającymi (np. ścinki papieru, wypełniacze powietrzne, folia bąbelkowa, wypełniacze gąbkowe, wypełniacze piankowe, wełna drzewna, chipsy polistyrenowe lub styropianowe) uznaje się za pustą przestrzeń.
Jeśli produkt jest nieregularny lub delikatny, to sprzedawca może stosować większe wypełnienie, aby uniknąć uszkodzeń?
Metodyka obliczania współczynnika “pustej przestrzeni” musi uwzględniać szczególne cechy opakowania, czyli np. produkty o nieregularnym kształcie, płyny, produkty ulegające łatwemu uszkodzeniu oraz przestrzeń potrzebną na etykiety wysyłkowe.
To oznacza, że dodatkowe zabezpieczenia mogą być uzasadnione. Kluczowe bowiem będzie, by dało się wykazać, że to minimum niezbędne dla funkcjonalności i ochrony produktu.
Kto w świetle prawa jest “wprowadzającym opakowanie”? Sklep czy producent kartonu, do którego zapakowano zamówienie?
W PPWR kluczowe jest pojęcie „producenta”, czyli podmiotu, który po raz pierwszy udostępnia opakowanie lub produkt w opakowaniu na danym rynku, także w sprzedaży na odległość.
W praktyce dla e-commerce będzie to najczęściej sklep lub podmiot realizujący sprzedaż i wysyłkę do klienta, który decyduje, w jakim opakowaniu produkt trafia do klienta i to on „wprowadza” je wraz z towarem do obrotu na danym terytorium (zwłaszcza gdy sprzedaje bezpośrednio do użytkownika końcowego, także transgranicznie).
Producent kartonu pozostaje „wytwórcą” opakowania w sensie produkcyjnym, ale nie zawsze będzie tym, na którym spoczywają obowiązki „producenta” w danym kraju dla opakowania użytego przez sklep w wysyłce.
Sklepy muszą wdrożyć system opakowań wielokrotnego użytku (zwrotnych) - kogo ten obowiązek dotyczy w pierwszej kolejności?
Najbardziej i najwcześniej dotyczy to podmiotów, które używają opakowań transportowych lub opakowań używanych do transportu w określonych formatach (m.in. palety, skrzynki, pojemniki, ale też pudła, boxy itp.).
Od 1 stycznia 2030 r. mają one zapewnić, że co najmniej 40% takich opakowań będzie wielokrotnego użytku w systemie ponownego użycia (z celem aspiracyjnym 70% od 2040 r.).
Dodatkowo w części przypadków (np. przepływy między lokalizacjami w ramach grupy, partnerów lub dostawy B2B w tym samym państwie) przepisy przewidują dalej idące obowiązki dotyczące używania opakowań wielokrotnego użytku.
Co z produktami, które sklepy mają już w magazynie zapakowane w “stare pudełka”?
PPWR stosuje się od 12 sierpnia 2026 r., ale wiele najbardziej „logistycznych” obowiązków ma terminy na lata 2028/2030 (np. zasady “pustej przestrzeni” czy cele reuse).
W praktyce oznacza to, że zapas kartonów (np. standardowych pudełek) zwykle można nadal wykorzystywać, ale warto już w latach 2026-2027 ułożyć plan przejścia na nowe standardy.
Jeśli dany format opakowania będzie objęty zakazem lub ograniczeniem od 1 stycznia 2030 r., to od tej daty nie będzie można go wprowadzać do obrotu, więc takie zapasy warto zaplanować z wyprzedzeniem.
Pana zdaniem, realnie, ile czasu należy poświęcić na wdrożenie zmian - co i kiedy warto zacząć?
Rekomendowałbym podejście etapowe:
- Od razu (pierwsza połowa 2026 r.): audyt opakowań (gabaryty, wypełniacze, koszty, uszkodzenia), mapowanie ról (producent, importer itp.) i odpowiedzialności (także cross-border).
- Lata 2026-2027: przygotowanie danych i procesu (pomiar wolumenów, standardy pakowania, narzędzia do doboru kartonu, szkolenia), przegląd umów z dostawcami opakowań i fulfillment.
- Lata 2028-2029: pełne dostosowanie pod wymagania „twarde” w 2030 r. (“pusta przestrzeń”, minimizacja, reuse), testy pilotażowe opakowań zwrotnych.
Im większa skala wysyłek i im szersza sprzedaż w UE, tym bardziej projekt powinien przypominać przemyślane wdrożenie, a nie tylko zmianę kartonów.
Jakie sankcje grożą za wysyłkę paczki z “nadmiarem powietrza” lub brak odpowiedniej dokumentacji po terminie wejścia przepisów?
PPWR nie podaje jednej „uniwersalnej” kwoty kary w całej UE. Zobowiązuje natomiast państwa członkowskie, aby do 12 lutego 2027 r. ustanowiły przepisy dotyczące kar za naruszenia (kary mają być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające).
W praktyce ryzyka dla firmy to zwykle:
- administracyjne kary pieniężne według prawa krajowego,
- nakazy działań naprawczych, a w skrajnych przypadkach wycofanie opakowań uznanych za niezgodne,
- konsekwencje w obszarze nadzoru rynku i obowiązków dowodowych (dokumentacja techniczna, wykazanie zgodności).
Dziękuję za rozmowę!
Prof. Arkadiusz Kawa
prof. Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, prezes Spółki Celowej Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu